Ka kaluar kohe mjaft kohe qe prej studimit te pare qe Perikli Ikonomi ka paraqitur ne publik ne lidhje me Dodonen Pellazgjike me orakullin e Dodones. Atehere ne gazeten Kushtrimi te Beratit pati mendime te kunderta dhe me nje nenqeshje buze te vizatuar holle sikur te thoshte se keto qenkeshin ceshtje te thella dhe nuk u takonin per tu thene disave te panjohur si Perikliu qe spaskej shkruar ndonje gje Por gjithkush harronte se edhe ai shkrim mjaftonte sa nje jete e tere. Kohet e fundit botuesi Thomas Jance ka publikuar online ne gazeten DritArt nje meditim interesant




Ka kaluar kohe mjaft kohe qe prej studimit te pare qe Perikli Ikonomi ka paraqitur ne publik ne lidhje me Dodonen Pellazgjike me orakullin e Dodones. Atehere ne gazeten Kushtrimi te Beratit pati mendime te kunderta dhe me nje nenqeshje buze te vizatuar holle sikur te thoshte se keto qenkeshin ceshtje te thella dhe nuk u takonin per tu thene disave te panjohur si Perikliu qe spaskej shkruar ndonje gje Por gjithkush harronte se edhe ai shkrim mjaftonte sa nje jete e tere.


Kohet e fundit botuesi Thomas Jance ka publikuar online ne gazeten DritArt nje meditim interesant per Perikli Ikonomin dhe mendimet po ashtu interesante te studiuesit ne lidhje me Dodonen Pellazgjike dhe me Orakullin e Dodones. Qe ne fillim duhet nenvizuar se Perikli Ikonomi nuk eshte as i pari dhe as i fundit qe eshte marre me kete problem pasi dhjetera studiues te tjere jane marre me kete ceshtje te rendesishme vecse Perikli Ikonomi eshte i pare ne kuptimin qe hedh drite mbi Orakullin e Dodones nga Janina ne Tomorin e mesit te Shqiperise duke dhene disa argumente plot pershtatshmeri fizike dhe logjike dokumentare dhe te pare ne shumanshmeriacute.


Po cfare na thote e shkruan Perikli Ikonomi


Mbi te gjitha na kumton njehere e mire se Tomori i Shqiperise eshte Olimpi i saj mal i perendive pellazgo-ilire nje monument i madh kombetar dhe se duket te kete nje rendesi shkelqimtare per te hedhur drite mbi kohen e vjeter.


Gjithcka qe shkruan e thote e mbeshtet ne shenimet historike te Herodotit Hesiodit Pliniusit Pindarit Plutarkut Dionys Perigjitiut Athanas Stagjiritit Didymosit Eustathit dhe shenimet gjeografike te Strabonit Skymnos Hiosit te Meletios e Barthelemyt te cilet e largojne vetiu nga Janina Dodonen dhe e sjellin ketej ne veri te Toskerise... domethene ne Tomorin e Shqiperise.


Ai i kishte studiuar keto libra per nje kohe te gjate dhe e dinte cfare thoshte por kerkonte te studioheshin mire edhe gojedhenat si mjet argumenti sepse vetem atehere mund te merret vesh me mire e verteta e pa ndricuar.


Nje nga tezat e para te tij ishte se Mali Tomor e ka trasheguar vete emrin e tij dhe se e thote me ze te plote se ai eshte Tomori i Zotit te Pellazgeve... duke gjemuar fort kunder atyre qe e perbuzin dhe kerkojne ti humbasin vleren e madhe historike... Mirepo dukej se e digjte mllefi kunder heshtjes. Mos valle kjo do te thoshte se ai do te mbetej studiues i heshtur pikerisht ai qe gjeti dhe emertoi vendlindjen e Orakullit me te vjeter te Dodones - Dodona dimerkeqe - dimri ne malin Tomor.


Perikli Ikonomi thote se Dodona dimerkeqe eshte mali i Tomorit. Dhe Dodonen dimerkeqe e ka thene Homeri te Iliada XVI. 234 Aqilehti ...i coi aso kohe nje pershendetje Zeusit te Dodones pellazgjike e i thote ne forme lutje O Zot mbret Dodonas pellazgjik qe banon ne ato vende te largeta e sundon mbi Dodonen dimerkeqe.... Sepse pe Homerin pellazg mali i Tomorit ishte vend i larget vend me dimer te keq dhe te ashper. Fjala greke e Homerit dhisqimeros ne shqip do te thote dimerkeqe. Po keto shkruan edhe Spiro Konda. Po keto permend edhe prof. dr. Leonard Prifti ne librin e tij Kunder Shuflait. Por megjithate le te ndjekim udhen e perplasjes me heshtjen te Perikli Ikonomit. Megjithate ai nuk rresht se shpjeguari cdo gje mbi malin Tomor. Atje ben nje dimer i keq. Debora e mban malin te mbuluar pothuajse gjithe vitin. Mbi ate mal fryn nje ere e ftohte si akullime. Eumlshte nje tmerr i vertete. Atje gjen debore te pashkrire kurre ndonjehere. Debora eshte shekullore. Banoret e atjeshem thone se mali ushton e gjemon here pas here. Ushtima e tij eshte e tmerrshme dhe perhapet si jehone madje thone se ai gjemon edhe per se kthjelleti. Ne keto raste dridhet i gjithe vendi. Kjo eshte arsyeja qe ne ate vend njerezit betohen Per ate Mal qe vret ne te kthjellet. Atehere si mund te thuhet se Dodona Pellazgjike ndodhet ne Janine kur atje ne ate vend nuk e gjen nje dimer te tille


Hesiodi ne librin e tij VII 16 dhe Straboni ne librin VII 19 e permendin qytetin Sella te Sellopise si vend te tempullit te Dodones dhe tregojne se Sellopija eshte vend me plot dhera ara pjellore ne drithera me plot livadhe te mira per kullotje ka tufa te medha dhensh e me shumice ka tufa qesh e lopesh nga ata qe i perdredhin ose i heqin zvarre kembet kur ecin ketu banojne dhe burra te pasur shume me dhen d.m.th. dhenare te pasur ne bageti dhe te pasur ne gje te trashe qe e lope dhe ne kullotje musharaacute. Thone se me te paret e ketij vendi kane qene lopare dhe permendin se Dodona qytet gjendet ne anet e tejme larg ne kufijte e fundit te Epirit Toskerise d.m.th. nga ana e ketejme. Atehere perfundimi eshte i sakte se Sellopija eshte fushen pjellore te Myzeqese dhe jo fusha e Janines se fusha e Janines e dine mire gjithe qe eshte nje fushez e vogel e ngushte nje lugine e cudistshme qe nuk i pershtatet as thenies se Hesiodit as te Dionisyt as te Theusiatit dhe as te Strabonit te cilet flasin per nje fushe me gjeresi e pjellori te famshme ne drithera per kullota bagetish per livadhe dhe ara te shumta e per fushe me tufa bagetish per nje fushe me tufa delesh dhe lopesh. Fusha e Janines nuk i nxe te gjithas keto edhe sikur ti vesh si ne vathe ngjeshur e nuk mund te behet fjale as per dhenare me tufa dhensh te shumta e as per gjithe te tjerat qe permend Hesiodi Straboni e me radhe. Pastaj me tej e cili mund ta vere ne medyshje se krijimi i dy kolonive greke Apolonia Epidamni ose Durrachim-i nuk erdhi si rezultat i pjellorise se famshme te Fushes se Myzeqese Nga keto dy qytete tregtia me vendet e largeta filloi qe nga shek 6-te p.K. Asnje nuk mund te kundershtoje thenien e Hesiodit kur shkruan se ne Sellopiacute ka tufa qesh e lopesh nga ata qe i perdredhin ose i heqin zvarre kembet kur ecin... A nuk behet fjale valle per buajt e Myzeqese A nuk e dime te gjithe qe buajt e Myzeqese i perkasin nje race te vjeter Pastaj ska si shpjegohet ndryshe fakti qe ne Sheqishte prane Fierit eshte gjetur nje statuje bualli prej guri arduazi te erret Me tej Sipas Tuqididit Myzeqeja ne shek V p.K. permendej Taulantia ndersa Straboni te libri i tij fq. 8 kr. I e sjell me emrin Talaria fis te Moloseve qe banojne prane ketij mali rreth ketij vendi jane dhera mocalishte mali Tomor ne rreze te tij ka shume burime. Pra Taulantia ndash Talaria - e me vone Lalaria kane qene fis i vjeter... Keto gjithnje kane qene argumente te historianeve dhe gjeografeve te vjeter por vertetesish edhe te Perikli Ikonomit.


Studiuesit dhe historianet e vjeter thone se Dodona gjendet prane qytetit Sella Sella dhe Ella jane i njejti qytet por edhe prane qytetit Dodona Hesiodi liber VII 16 dhe Straboni liber VII 19 permendin qytetin Sella te Sellopise si vend te tempullit te Dodones. Te njejten gje thote edhe Homeri tek Iliada XVI. 234 kur Akili i coi aso kohe nje pershendetje Zeusit te Dodones pellazgjike e i thote ne forme lutje O Zot mbret Dodonas pellazgjik qe banon ne ato vende te largeta e sundon mbi Dodonen dimerkeqe per rreth teje banojne Selijte.... Po ku ndodhet Sella Studiues te rinj jane perpjekur qe qytetin Sella ta identifikojne me fshatin Sul te Janines se bashku me fshatin Lopci ndersa malin Ksirovuno apo Ulicka me malin e Tomorit por nuk kane mundur tia dalin dot mbane. As germimet arkeologjike nuk e kane thene kete gje. Arsyeja eshte e thjeshte vendi ku ka qene Dodona shikonte detin kurse nga vendet e pretendura deti nuk duket. Edhe P.Aravantinoi pasi studioi shenimet e historianeve te tjere te vjeter pati mendimin se Tomori duhej te ishte mali i Ksirovunit dhe Kastrica qytet i Dodones por ne epilogun e broshures se tij Janine 1859 pohon se nuk ka argumente te plota dhe se vendi i Dodones nuk dihet se ne ckrahine eshte. Skishte si te ndodhte ndryshe. Qyteti Sella i Dodones eshte Sulova e Suloves pse jo Irmaj ose Rrmenja Rrmonja ose e Tunjes ndash nje kala e bukur e madhe e fuqishme dhe mbizoteruese ndash Xh.Ll. dhe Sellopija eshte fusha e Myzeqese. Te gjithe rruget te cojne atje. Z. Mollosit faqe 122 vol I thote se qyteti Enissa dhe Ella kane qene qytete te Orestiadhes se Epirit Toskerise. Qe Orestet kane banuar qe nga kohet e lashta ne gjithe rrethin e Tomorit dhe Beratit kjo nuk ka asnje dyshim. Kjo krahine e mori kete emer nga Oresti biri i Agamemnonit njeri nga prijesit e luftes se Trojes ai pasi vrau te emen u detyrua te fshihej ne krahinen e Beratit cka beri qe kjo hapesire te merrte dhe emrin Orestiadhe. Kete te vertete na e thote edhe Straboni lib VII kr. VII 8 Pra qyteti Sella apo Ella Irmaj ndash Selova ndash Rrmonja Xh.Ll. ka qene ketej e pse jo jane e njejta gje ne kufi veriore te Toskerise ndaj edhe Dodona eshte ketej dhe jo andej nga Janina. Po cfare perfaqeson sot Sulova e Suloves Sela Irmaj Xh.Ll. shtron pyetjen Perikli Ikonomi. Emri i saj ka qene Sul ndersa prapashtesen -ova e ka marre nga turqishtja qe do te thote vend pra vend i Sulejve ose i Selejve. Ky fshat ndodhet ne anen veriore prane Tomorrit dhe ka te gjitha te dhenat per ekzistencen e nje qyteti te vjeter. Prane tij mbi malin Gorica gjendet nje keshtjelle e vjeter. Ne kete vend ka ekzistuar edhe nje faltore teper e vjeter por qe te shkosh sot atje eshte e pamundur. Nje ure qe sherbente si kalim per atje eshte gremisur prej vitesh ndersa vendi mbetet i thepisur. Aty gjendet edhe nje shkemb me shume dhoma ne brendesi te tij dhe me nje rruge te thelle te nendheshme qe nuk dihet ku te con Sot mund te themi se dihet ku te con pikerisht ne Sinec te Katundasit bash nen hijen e malit Gorice ne zgjatimin e fundit te kodrave te Suloves e ne veri te Tomorit ndash Xh.Ll.. Nuk eshte cudi qe kjo shpelle te jete shpella e Sellopise se Orestiadhes ashtu sic e ka pershkruar Z. Mollossi te libri i tij faqe 12. kr. I. Ne kete vend ekziston edhe nje burim i thelle. E pra ky eshte qyteti Sella i Dodones ndersa qyteti Dodona mbetet te jete Qyteza E pse jo Irmaj qe dikur ne fillimet e mesjete quhej Qyteze e lidhur fort me Sinecin ndash Xh.Ll.. Ajo ndodhet prane Irmaj eshte zemer te Suloves ndash Xh.Ll. me Suloven. Edhe aty gjendet nje keshtjelle e vjeter me gure te medhenj si arka. Nje vend i tille permendet edhe nga Straboni.


Perikli Ikonomi dhe Orakulli i Dodones. Ai kishte studiuar ne gjimnazin Zosimea te Janines njihte mire greqishten e vjeter dhe te re italishten frengjishten dhe anglishten. Kishte lexuar cdo studiues te huaj qe fliste per Dodonen. Dhe gjithnje e me shume bindej se Dodona ishte ne malin e Tomorit. Shpesh kujtonte fshatin Lubeshe te Nahijes se Tomorit Beratit Xh.Ll. Gjeografi Meletios ne librin e tij faqe 274-275 sipas Perikli Ikonomit - tregon se lopesset ishin nga Selijt qe banonin prane Dodones dhe vendi i tyre quhej Lopessia. Me kete thenie ai Meletosi nuk ka bere asgje tjeter vecse ka vertetuar qe Lopesia eshte Lubesha e Skraparit Beratit Xh.Ll.. Ky fshat here thirret me emrin Lubesha dhe here me emrin Lobesha por nese do ta shkruanim greqisht do te ishte pa asnje medyshje Lopessia. Ne rrokjen -ssia ku gjenden dy ss i pergjigjen natyrshem shkronjes shqipe shLobesha-Lopessia. Ky fshat i Skraparit Beratit ndash Xh.Ll. shtrihet ne anen perendimore te malit Tomor prane tij rrjedh nje burim me uje te ftohte ekziston edhe nje faltore e vjeter por edhe nje shpelle ku thuhet se brenda saj rritet nje molle. Nga ujerat e burimeve krijohet nje lume i vogel. Tek vendi i quajtur Vokof. Prane me Lubeshen askush prej fshatareve nuk i pret lisat pasi i quajne te shenjte. Jo nuk ka asnje dyshim qe Lubesha eshte Lopesia


Titus Libius liber VII 3 nenvizonte se banoret e rrethit te Dodones ne fillim hanin lende lisash e vallangjidhash e pastaj nga prifterinjte e tempullit mesuan te lerojne token e te mbjellin drithera. Gjeografi Meletios faqe 214 shkruante se prane Dodones ishte pyll me lisa e me vegjej greqisht dhryes qe figji. Pausanias lib. A.14 thote se ne Epir eshte mali i Tomor me te tjera parje sehire te bukura si dhe hierorja e Zeusit ne Dodone ashtu dhe vegjeu i shenjte i Perendise. Te gjitha keto thenie duket se flasin per vegjejt e malit Tomor. Vegjeu eshte nje fare pishe e bute me kokrra te rrumbullaketa te medha te cilat brenda tyre kane kokrra te vogla e quhen edhe fistiqe. Vegjejt e bute sot per sot jane shume te rralle ne kete rreth por vegjej te eger ka mjaft te quajtur dhe me emrin pishe ashtu sic ka pasur dhe ka mjaft arra ku me te famshmet mbahen ato te Lubeshes Lopessia. Thenia e Gjeografit Meletios faq 9 kr. lib per pyll me lisa e me vegji figji prane Dodones i pershtatet mjaft mire pyjeve me lisa lajthi e vegjej rreth Tomorit dhe mbi faqe te tij. Vec kesaj fjalet vegje dhe figji kane afrim te madh rrokimi ku greqisht ben figji. Sigurisht qe ne ate kohe banoret e Dodones do te ushqeheshin me vegje. Pervec sa me siper kerkuesi i njohur Carlo de Simone nenvizon se ne boten mikenase nuk njihet konsultimi orakullar i nje lisi te shenjte. Ai provon se germimet arkeologjike nuk deshmojne per karakterin dhe/ose pranine mikenase ne faltoren e Dodones si dhe per faktin se nuk ka pasur dru profetik ne Greqine klasike... Pra smbetet gje tjeter vecse te themi qe historianet flasin per vegjejt e malit Tomor. E megjithate nuk ka ndonje cudi nese flasim per boten mikenase ne Tomor derisa koha e Mikenes ishte e gjitha pellazgjike sepse me vone shume me vone lindi bota greke ndash Xh.Ll.


Perikli Ikonomi sa here qe kujtonte thenien e Athanas Stragjiritit faqe 304 ku thoshte se Dodona dimerkeqe dhisqimeros ne malin Tomor ka prane lumin Dodon dhe nje burim qe ben cudira... Burimi i Dodones shpjegonte Stargjiriti kishte cilesine qe te zbrazeshin ujerat e tij ne kohe mesdite dhe te mbushej prape me ujera deri ne mesnate kjo fare cudie perseritej gjithnje. Kete e thote edhe Plinusi duke shtuar se ne malin e Dodones rrjedhin 100 burime. A nuk duhej marre Stragjiriti me vete per ta cuar te 100 burimet me uje te malit Tomor Atje le te shikonte me syte e tij se nga ujerat e burimeve krijohen dy perrenj te medhenj ose dy lumenj njeri eshte lumi i Tomorrices dhe tjetri lumi i Zagores Zagoria del nen ijen e shkembit te Irmajt ndash Xh.Ll.. Por Tomori ka edhe dy lumenj te tjere te medhenj Osumin dhe Devollin emri i ketij te fundit vjen nga fjala latine Deo-lum- Deoli pra prej fjales Deus-perendi qe do te thote lumi i Zotit. Prej gjeologeve austriake me 1917 eshte thene se Tomori ka brenda nje liqen te madh dhe uji brenda tij shkakton burime te shumta. Megjithate Stragjiritin do te duhej qe dikush njeri i ditur me siguri ta kishte cuar te burimi i Suloves ku te shihte nje burim teper te thelle e te cuditshem burimi i famshem i Sinecit ndash Katundas ujerat e te cilit derdheshin ne Lumas e me perpara ne Devoll e tani ne Osum Xh.Ll. pastaj te burimi i Lubeshes qe ka nje uje te ftohte si akull te burimi i Vitalenit qe gjendet ne krye te Tomorit te Qafa e Dhodhonit dhe qe emri i tij ka nje shpjegim vitalis ndashjete Vitalenis- jetedhenes do te duhej qe ky dikushi ta conte edhe te burimi me emrin Konti te burimet e tjera por edhe te burimi cudiberes qe e ketillojne edhe Burimi i Kucedres. Atje ky njeri i ditur do te shihte se ky burim here sjell uje dhe here e nderpret ate. Mund te te ndodhe qe te jesh duke pire uje dhe ate cast te shteroje. Per kete arsye banoret e therresin me emrin Burimi i Kucedres sepse kur kucedra nuk donte te te jepte uje e zinte bllokonte ate. Ky fenomen ndodh edhe sot e kesaj dite. Qe te gjitha keto tregojne se Burimi cudiberes i Janines eshte Burimi i Kucedres ne malin e Tomorit jane e njejta gje.


Perikli Ikonomi argumentoi shqip edhe kuptimin e fjales Tomor tumir tomur... fat-theneset e Tomorit. Pse jo qe edhe fat-thenesit e Dodones flasin per malin e Tomorit. Historianet e vjeter shkruajne se fat-thenesit e Dodones quheshin Tomuri fatthenat e tyre Tomure dhe Tomuros por kush nuk e di qe te gjitha keto fjale jane te gjuhes shqipe qe duan te thone Te mirat ose Te miret. Prej ketyre fjaleve ka marre emrin dhe mali Tomor qe do te thote mali i Te mireve ose i Te mirave. Fat-thenat quheshin edhe pelje ose pelea. Gjeografi Meletios faqe 214 thote Pellumba pelje quheshin grate e tempullit te cilat ishin barbare me gjuhe jo greqishte dhe dukeshin si zogj nder te huajt... Ndersa Barthelemy thote se prej dy pellumbash te ikur nga Teba e Egjiptit njeri erdhi ne Dodone te Epirit dhe tjetri qendroi ne Libi te Afrikes. Pellumbi quhej me emrin Pelje qe ne gjuhen e fiseve te vjetra te Epirit kallezon emrin plake. Te gjitha keto thenie te cojne ne Shqiperi. Peljet apo plakat permenden edhe sot e kesaj dite ne rrethinat e Tomorit madje ekziston edhe legjenda e tri plakave ku njera prej tyre perfaqeson daten 30 mars e dyta 31 marsin dhe e treta 1 prillin. Ne keto tri dite nder gjithe shqiptaret nuk punohej per nder te tyre madje nuk punohet edhe sot.


E me gjithe cthoshte e cshkruante Perikli Ikonomi asnje arkeolog nuk u ngjit ne malin e Tomorit Pertej ketij fakti mund te vijojme me argumentin shqip te Tomorit. Nga Tomure ka rrjedhur fjala Tomuriase qe tregon krahinen e malit Tomor e qe nuk eshte gje tjeter vecse Tomorrica e Skraparit. Ne kete vend asgje nuk gjen mangut persa i perket orakullit te Dodones. Nderkohe ne faqen jugore te Tomorit mbi katundin Bargullas gjen qafen e Dhodhonit po ne kete fshat ekziston edhe pllaka e Dodonit ku nuk mungojne as burimet me uje te ftohte ndersa ne majen veriore te Tomorit gjendet cuka e Peljes peleas fat-theneseve te Orakullit te Dodones. Nuk ka asnje dyshim se kur gjeografi Meletos permend emrin pelje e ka pasur fjalen per tri plakat fat-thenese. Por nen Tomor gjendet edhe nje fshat tjeter qe ka emrin Mbrakull qe do te thote mbe Orakull teOrakulli ose shkoj mbe Orakull. Edhe ne kete fshat jane gjetur statuja te stilit primitiv. Po mali i Tomorit eshte vendi ku linden perendite pellazgjike


23 maj i vitit 1977. Perikli Ikonomi mbyll syte pergjithmone. Megjithate duket sikur permes heshtjes se tij te perjetshme na thote Orakulli i vjeter i Dodones nuk ndodhet ne Janine por ne malin e Tomorit. Kete na e thote Homeri tek Iliada per Dodonen pellazgjike e dimerkeqe per rreth ku banojne Selijte Dragomanet fatthenes kembezbathur e gjumeperdheas... Per Akilin thote se eshte Kryetar i lapatheve lapeve mos harroni qe ka nje fshat te madh i lagur me ujera qe burojne nga Sulova e Tomori - Lapardhaja e banuar qe ne ato kohe lashta ndash Xh.Ll. dhe se ai i drejtohet Zeusit te Dodones. Vec kesaj Plutarku lib. I..V19. I.VI 21 VII 4 e IX 6 thote se fiset qe banonin rreth Dodones ishin Selijt Enianet Perrevejet dhe Athamanet por Perrevejet dhe Athamanet u debuan qe ketej prej Lapathevet pikerisht atyre Lapatheve qe zume ngoje. Pindari lib. I. IV 84 thote qe prej Pindit e kundrejt mjaft larg afer Peoneve jane dhe malet Dodoniane por Peonet jane fis ilirian qe ne kohera te vjetra banonin rreth liqenit te Ohrit thone se ne Sinec derdhen ujera e buronja qe nga Ohri e Prespa ndash Xh. Ll. Nderkohe me duhet ti sjell ndermend studimit te harruar e te heshtur te Perikli Ikonomit se arkeologet kane ardhur deri ne Sinec e Katundas por ende pa i shpallur perfundimet e tyre. Muzafer Korkuti. ndash Xh. Ll. Diber Shpat Mokerr Golloborde e shtriheshin thelle brenda Maqedonise e ne veriperendim te saj. Po te vazhdonim keshtu lista e thenieve do te ishte shume e gjate. Megjithate e verteta eshte se edhe Straboni gjeograf liber VIII 7 dhe ne shenime ku ben fjale per Thesalet dhe Epirotet thote Po Dodonen edhe disa te tjere e vene ne vend me te larte nga vendet veriore te Thesprotise Camerise dhe mali i Dodones eshte Tomori rreze te cilit gjendet faltorja e Zeusit Dodona eshte vend i forte... Ndersa Pindari lib. VIII 2 dhe Straboni lib. VI 19 thone se vendi Dodonian ka qene me tej Pindit dhe se prej malit Tomor duken edhe gjera terheqese ne parje. Te njejten gje thote edhe Didymos lib.. I. VI 12 dhe Eustathi lib VI. 14 Ata theksojne se krahina e Dodones gjendej me tej nga veriu i Thesprotise Camerise ne vend te ftohte. Sigurisht qe te gjithe kane te drejte. Te drejte ka edhe Herodoti kur thote liber II 53-59 se tempull i Dodones ka qene i vetmi me i vjetri i gjithe te tjereve ne kete binin konsakrime dhe popuj te Evropes nga vende veriore te Ilirise. E pra orakulli i vjeter pellazgjik i Dodones nuk ndodhet ne Janine por ne malin e Tomorit dhe askund tjeter... Askund tjeter sepse nuk mund te ndodhte qe pelegrinet te vinin te Faltorja Dimerkeqe cdo vere dhe te prisnin kurbanet duke komunikuar me fatthenesit e tyre. Tjeter pune qe dikush aty me vone shume me vone ngriti nje faltore...


Perikli Ikonomi i mbylli syte perjetesisht. Thomas Jance i talentuar dhe djale i zoti per DritArt tenton qe ta cmitizoje terrenin madheshtor te malit Tomor aty ku edhe sot fatthena Dodone jep e merr me gjithe boten duke percjelle ngado karvanet e eres. Dhe heshtja vijon te rendoje here si mugetire mengjesi dhe here si muzg mbremjeje