Model testi në Gjuhë-Letërsi, pikët për shkollat e mesme të Përgjithshme, Pedagogjike, Gjuhët e Huaja, Artistike, Sportive dhe kohë të shkurtuar


 


Data 9 qershor po afron, ashtu sikurse janë shtuar ndjeshëm edhe emocionet te maturantët, të cilët në këtë ditë do të përballen me provën e parë të vërtetë, atë të testimit të njohurive të fituara në 4 vitet e shkollës së mesme. Ashtu sikurse edhe është vendosur në udhëzimin e Ministrisë së Arsimit dhe Shkencave, Gjuhë-Letërsia do të jetë provimi i parë me detyrim, ku maturantët do të masin nivelin e nxënies. Provimi i parë, që siç theksuam në hyrje të shkrimit do të jetë me datë 9 qershor, do të pasohet një javë më pas me testimin në Matematikë, që mbyll edhe sesionin e parë të provimeve me detyrim. Për t’u ardhur në ndihmë maturantëve, gazeta “Shekulli” bën publike në faqet kushtuar arsimit, modelin e Gjuhë-Letërsisë të përdorur gjatë maturës së vitit të kaluar, model në të cilin gjithsecili mund të shikojë skemën e ndërtimit të testit, si edhe pikët për secilin ushtrim të dhënë. Ky model është i vlefshëm si për shkollat e mesme të Përgjithshme ashtu edhe për shkollat e mesme Pedagogjike, Artistike, Sportive, Gjuhëve të Huaja dhe me kohë të shkurtuar. Në bazë të këtij modeli testi dhe pikëve që ndodhen në ushtrim, maturantët mund të llogarisin pikët në të dy linjat e vendosura, si në Gjuhë dhe Letërsi, gjë e cila do t’i ndihmojë për të parë gjendjen dhe mundësinë që kanë për të fituar pikët maksimale në këtë provim.


Letërsi dhe Gjuhë Shqipe, sesioni I


SHKOLLAT E MESME TË PËRGJITHSHME


PROFILI NATYROR


PJESA I


DRITËRO AGOLLI – “Ora e gurit”


Ky gur është ora që shekujt tregon tek e tek/ Mbi fushën e tij me rrudha prej dheu,


Dikur shënoi: “katërmbëdhjetë shekuj e pesë vjet”,/Kur lindi këtu Skënderbeu.


Në dorë një orë sekondat, minutat dhe orët tregon,/Ky gur i bekuar rrëfen mes rrudhave shekujt./Tik-takun e tij, e dëgjon?/Shënon i rreptë shekujt që zbresin nga mjegujt.


Ky gur është orë që askush s’e kurdis e s’e ngreh,/Vitet e shekujt rrëfen në çaste vyshkje e blerimi;/Vetëm kur lind një tjetër i madh Skënderbe/Tik-taku i tij pushon një çikë në shenjë nderimi.


Për pyetjet 1-5 rretho vetëm shkronjën që i përgjigjet alternativës së saktë


1. Ç’lloj poezie është kjo? 1 pikë


2. Cilat janë dy fjalët kyç të kësaj poezie? 1 pikë


3. Domethënia e epiteteve i bekuar dhe i rreptë për gurin


lidhet me: 1 pikë


4. Nisur nga konteksti i kësaj poezie guri shënon konceptin


metaforik të: 1 pikë


5. Cili është nënteksti i vargut të parë të strofës së tretë? 1 pikë


6. Shpjego metaforën e gurit përballë rrudhave prej dheu. Ç’shënon secila


prej tyre në këtë poezi? Argumento mendimin tënd. 4 pikë


7. Cila është e veçanta që sjell poeti në portretizimin e figurës së


Skënderbeut? Pse e ka dhënë me fjalë datën e lindjes së Heroit


Kombëtar? 4 pikë


8. Interpreto kuptimin e vargut: Vitet e shekujt rrëfen në çaste vyshkje e


blerimi. Çastet e kujt janë këto? Mbi cilën figurë stilistike e mbështet


interpretimin tënd? 3 pikë


9. Shiko me kujdes emrin mjegujt. Shumësi i kësaj fjale është një thyerje e


normës standarde të gjuhës shqipe. Shkruaj shumësin e rregullt dhe


shpjego arsyen stilistike të kësaj forme të zgjedhur nga autori. 2 pikë


Shumësi: /Shpjegimi:


10. Gjej në poezi një çift antonimesh. 1 pikë


11. Cili është sinonimi i fjalës i rreptë (nisur nga konteksti i poezisë)?


i rreptë 1 pikë


12. Argumento në formë eseje njërin nga variantet e mëposhtme:


A ose B 10 pikë


A. Lexo me vëmendje dy vargjet e fundit të poezisë, ku theksohet ideja e


papërsëritshmërisë së dukurisë me emrin Skënderbe. Motivo mendimin


se pesha emocionale e kësaj poezie kulmohet në to.


B. Individi mund ta ndalë kohën, qoftë edhe për një çast.


PJESA II


VIKTOR HYGO - “Katedralja e Parisit” (fragment)


Për pyetjet 13-17 rretho vetëm shkronjën që i përgjigjet alternativës së


saktë.


13. Hygo është shkrimtar: 1 pikë


A) ekzistencialist./B) realist./C) romantik./D) simbolist.


14. “Katedralja e Parisit” është roman: 1 pikë


A) epope /B) historic/C) klasik/D) sentimental.


15. Shkaktar i fundit tragjik të Esmeraldës bëhet: 1 pikë


16. E veçanta e stilit të autorit në paraqitjen e atmosferës në


këtë fragment shfaqet në: 1 pikë


17. Indin e këtij romani e përbëjnë situatat: 1 pikë


18. Në ç’vetë është ndërtuar rrëfimi? Ç’raport krijon autori me


personazhet përmes një rrëfimi të tillë? 2 pikë


19. Qëndrimi i Esmeraldës kundrejt Kuazimodos ndryshon


gradualisht. Gjej fazat nëpër të cilat kalon ky ndryshim bashkë


me foljet kyç që e shprehin atë. 4 pikë


20. Zbulo, përgjatë fragmentit, një çift antonimesh që shpreh


kontrastin që ekziston midis dy personazheve. 1 pikë


21. Komento, përmes figurave të stilistikës, gjendjen shpirtërore të


Kuazimodos, në fjalët e tij që përmbyllin këtë fragment?


Ç’mund ta ketë shkaktuar atë? 5 pikë


22. Gjej aforizmin e përdorur në këtë fragment dhe interpretoje


atë duke iu referuar të paktën dy prej parimeve të romantizmit. 3 pikë


PROFILI SHOQËROR, PROFILI I PËRGJITHSHËM


PJESA I


MARTIN CAMAJ - Rrungaja në mars (fragment)


Për pyetjet 1-5 rretho vetëm shkronjën që i përgjigjet alternativës së saktë.


1. Në këtë novelë, Camaj vjen si përfaqësues i: 1 pikë


A) ekspresionizmit/B) natyralizmit/C) hermetizmit/D) surrealizmit.


2. Çfarë simbolizon titulli i tregimit? 1 pikë


3. Ç’ka dashur të përcjellë autori përmes kësaj novele? 1 pikë


4. Cila është fatkeqësia më e rëndë për këta njerëz? 1 pikë


5. Jera acarohet me njerëzit, sepse: 1 pikë


6. Çfarë e bën tragjik fatin e Jerës? Gjej në fragmentin e dhënë detaje me të


cilat shfaqet tragjikja në fatin e vajzës dhe të njerëzve që jetojnë në ato


vise (të paktën 2). 3 pikë


7. A mendon se stoicizmi dhe kryeneçësia e Jerës janë brenda psikologjisë


së mjedisit? Argumentoje mendimin me ilustrime nga fragmenti. 3 pikë


8. Pse themi që paralelizmi figurativ ndërmjet natyrës që lulëzohet çdo


mars buzë lumit dhe instinkteve njerëzore të Jerës, e portretizon atë së


brendshmi? 1 pikë


9. Gjej paragrafin ku Jera rizbulon e habitur dhe paksa ironike ligjin e


ripërtëritjes së natyrës. Kujt i drejtohet ironia (vetes, natyrës apo


njerëzve) dhe pse? Ç’figura të tjera stilistike gjen në këtë paragraf (të


paktën dy figura bashkë me ilustrimet përkatëse)? 4 pikë


10. Interpreto nëntekstin që mbartin fjalët e fundit të tregimit. Ndalu te


detajet që vizatojnë sytë që nuk mbylleshin edhe kur flinte. (Ç’është


“diçkaja” që ajo priste?) 2 pikë


11. Gjej dy fjalë të prejardhura, tipike dialektore, që i japin një bukuri të


veçantë gjuhës së Camajt. . 2 pikë


a. _____________ b. __________________


12. Argumento në formë eseje njërin nga variantet e mëposhtme:


A ose B 10 pikë


A. Jeta, vetmia dhe vdekja. Si ndikojnë këto të tria në jetën e personazheve


të kësaj novele? Çfarë ka dashur të thotë Camaj në lidhje me natyrën e


qenies njerëzore?


Ose


B. Vetëm dashuria mund të shkrijë akujt e shpirtit. Nisur nga konteksti i


novelës argumento vlerën e këtij pohimi.


PJESA II


ESKILI – “Koeforet” (fragment)


Për pyetjet 13-17 rretho vetëm shkronjën që i përgjigjet alternativës së


saktë.


13. Nga e mori Eskili subjektin për tragjedinë? 1 pikë


14. Tragjedia ka në qendër të veprës heronj? 1 pikë


15. Si shfaqet Oresti në këtë fragment? 1 pikë


16. Oresti është kthyer nga mërgimi, sepse? 1 pikë


17. Në këtë tragjedi konflikti tragjik zhvillohet: 1 pikë


18. Cili mund të jetë sipas jush kuptimi i vendosjes së një tufe flokësh nga


Oresti mbi varrin e të atit? 1 pikë


19. Cila është atmosfera që krijon mjedisi dhe koha kur zhvillohet kjo skenë?


Gjej detajet që japin thelbin e kësaj atmosfere. 2 pikë


20. Cili është roli i korit në këtë fragment? A është ai më shumë në


pozicionin e një aktori apo vëzhguesi? Argumento mendimin tënd 2 pikë


21. Cila është e veçanta e ndërtimit sintaksor të vargjeve: “Prej grash që


pikëllueshëm po afrohen/ përzishëm veshur”? Shpjego forcën e


shprehësisë që merr kjo mënyrë ndërtimi. 2 pikë


22. Në këtë fragment indirekt ndihet prania e Klitemnestrës dhe bota e saj e


alarmuar. Çfarë e ka shkaktuar këtë shqetësim? Gjej në fjalët e korit


rrjedhojat e këtij shqetësimi. 2 pikë


23. Në vargjet 26-35 gjej tri detajet dhe interpreto përmes tyre afrinë midis


mënyrës greke të të vajtuarit dhe asaj shqiptare. 4 pikë


24. Kjo tragjedi është përkthyer nga Ismail Kadare. Gjej nga fragmenti një


neologjizëm tipik të tij dhe shpjego mënyrën e formimit. 2 pikë


SHKOLLA E MESME PEDAGOGJIKE


PJESA I


GJUHË SHQIPE


Incidenti ndodhi më 23 dhjetor, në orën 4 pasdite. Ai u zhvillua brenda një


kohe tepër të shkurtër, sa të hapësh dhe të mbyllësh sytë, por ngjarja ishte


nga ato që kanë aftësinë ta ndajnë kohën më dysh...


...Sa më shumë kalonin orët, aq më i rëndë dukej incidenti. Nata e zmadhoi


trupin e tij në një mënyrë të pabesueshme. Ditët që erdhën më pas,


gjithashtu. Qetësia që pllakosi gjithë atë javë pas tij, në vend që ta shuante, e


rriti edhe më. Në mendjet e të gjithëve përsëriteshin e përsëriteshin, të


ngadalësuara si në kllapi, ato lëvizje kaotike mbi urë. Ato ishin si një skicim


i parë i luftës. Tani ishte e qartë se ajo patrullë s’ishte e rastit. Nga të gjitha


anët vijnë lajme të këqija. Në bazën e Vlorës, në principatën e Topiajve, te


Dukagjinët dhe Kastriotët në Veri, kudo turqit kanë shpërthyer një valë


incidentesh. (Ismail Kadare, “Ura me tri harqe“)


1. Shprehjen frazeologjike sa të hapësh e të mbyllësh sytë zëvendësoje me


një fjalë të vetme sinonime me të. ________________ 1 pikë


2. Gjej një çift antonimesh të përdorura në fragment. 1 pikë


3. Në cilin ndërtim fjala valë është përdorur me kuptimin e parë? 1 pikë


4. Në ç’rasë është emri incidentesh në fjalinë e fundit të


fragmentit? 1 pikë


5. Në ç’shkallë është mbiemri i përdorur në fjalinë: 1 pikë


Ai u zhvillua brenda një kohe tepër të shkurtër...? ______________


6. Në fjalinë: Nga të gjitha anët vijnë lajme të këqija, fjala


të gjitha është: 1 pikë


7. Në ç’mënyrë janë foljet e përdorura në shprehjen frazeologjike sa të


hapësh e të mbyllësh sytë? 1 pikë


8. Në cilin ndërtim folja filloj është përdorur si folje


gjysmëndihmëse? 1 pikë


9. Ktheje fjalinë e mëposhtme në formën joveprore. 1 pikë


Nata e zmadhoi trupin e tij në një mënyrë të pabesueshme.


10. Gjej kryefjalën në fjalinë e mëposhtme dhe trego me se është


shprehur ajo. Nga të gjitha anët vijnë lajme të këqija 2 pikë


a. Kryefjala: ________________ b. Shprehur me:


________________


11. Nënvizo kallëzuesin në fjalinë e mëposhtme dhe trego llojin e tij. 2 pikë


12. Trego funksionin e grupit emëror të nënvizuar në fjalinë


e mëposhtme. 1 pikë


13. Çfarë është grupi emëror i nënvizuar në fjalinë e mëposhtme. 1 pikë


14. Fjalia: Tani ishte e qartë se ajo patrullë s’ishte e rastit është: 1 pikë


15. Shtoji fjalisë së mëposhtme një pjesë tjetër, në mënyrë që fjalia


të dalë e përbërë me bashkërenditje kundërshtuese. 1 pikë


16. Gjej fjalën e shkruar gabim. 1 pikë


17. Gjej foljen e shkruar gabim. 1 pikë


18. Qarko fjalinë ku është përdorur drejt shkronja e madhe. 1 pikë


PJESA II


FLOBER- “Zonja Bovari” (fragment)


Për pyetjet 1-5 rretho vetëm shkronjën që i përgjigjet alternativës së saktë.


1. Cili është, sipas Floberit, qëllimi i veprës letrare? 1 pikë


2. Çfarë nënkupton termi “bovarizëm”? 1 pikë


3. Ç’lloj romani është “Zonja Bovari”? 1 pikë


4. Cila është karakteristika kryesore e personazhit të Emës? 1 pikë


5. Si shfaqet Sharli në vepër? 1 pikë


6. Ndaje fragmentin e dhënë në tri pjesë dhe formulo me një fjali se për


çfarë flet secila prej tyre. 3 pikë


7. Gjej në fragment detaje konkrete që flasin për fantazitë e Emës dhe


vizatojnë karakterin e saj. Bazuar në to, portretizo fare shkurt figurën e


heroinës. 3 pikë


8. Lexo me kujdes pasazhin më poshtë:


Cilat janë dy fjalët-kyç në këtë pasazh, me të cilat jepet natyra e


marrëdhënieve ndërmjet Emës dhe Sharlit? Cila është figura stilistike që


shpreh thelbin e këtij raporti? Shpjego pse Ema e ndien si nevojë të


domosdoshme të ëndërruarit? 3 pikë


9. A na parapërgatit Floberi për një tragjedi të mundshme të mëvonshme?


Arsyeto përgjigjen duke u mbështetur në fragment. 3 pikë


10. Zbulo disa momente ku ironizohen të dy personazhet. Ç’tregon kjo për


stilin e Floberit? 3 pikë


11. Cilat janë shkaqet që ndikuan në formimin e karakterit dhe në fatin e


Emës? A ngjan ajo si jashtë kohës dhe realitetit apo e gjykoni për keq,


ashtu si mjedisi i saj? (Kujto se Floberi luftoi në gjyq për ta mbrojtur të


vërtetën e Emës.) A i tundojnë edhe të rinjtë e sotëm iluzione të tilla për


lumturinë? Argumento mendimin tënd në formën e një eseje. 10 pikë


24. Letërsi dhe Gjuhë Shqipe, sesioni I


SHKOLLAT E MESME ARTISTIKE, SPORTIVE, GJUHËVE TË


HUAJA, ME KOHË TË SHKURTUAR


PJESA I


EPOSI I KRESHNIKËVE - “Martesa e Halilit” (fragment)


Për pyetjet 1-5 rretho vetëm shkronjën që i përgjigjet alternativës së saktë.


12. Cikli i kreshnikëve bën pjesë në: 1 pikë


13. Vargu i ciklit të kreshnikëve është: 1 pikë


14. Konflikti qendror në këtë cikël është: 1 pikë


15. Cila është figura letrare e përdorur më shumë në të? 1 pikë


16. Pika kulminante e këngës “Martesa e Halilit” është kur: 1 pikë


17. Si shfaqen përmes vargjeve disa veçori zakonore të jetesës së


kreshnikëve? Përmend të paktën dy veçori. 2 pikë


18. Trego ku qëndron trajta paradoksale në vargun: fort po shndrit


nj’aj djell e pak po nxeh! Ç’efekt krijon ajo te lexuesi? 2 pikë


19. Në përshkrimin e natyrës në një ditë të ftohtë dimri, gjej mjetet e


stilistikës (të paktën dy) që japin konceptin hiperbolik të kësaj tabloje


dhe shpjegoji ato. Në ç’raport është natyra me kreshnikët dhe bëmat e


tyre? 5 pikë


20. Gjej në fragment një pyetje retorike dhe shpjego funksionin e saj stilistik.


Trego pse pyetja retorike përdoret shpesh në Eposin tonë (“Ç’a kish ba


ai trimi Gjergj Alia?”). 2 pikë


21. Gjej në vargjet ku përshkruhet ardhja e pranverës (Sa mirë


bjeshka...N’det) detajet që e bëjnë atë reale dhe njëherazi fantastike.


Shkrirja e reales me fantastiken bëhet me qëllim nga rapsodi. Pse? Cili


është mjeti bazë i stilistikës që përftohet nga shkrirja e tyre. Argumentoje


mendimin tënd edhe me ilustrime nga fragmenti. 4 pikë.Matura Shtetërore 2007, Teste


PJESA II


FLOBER: Zonja Bovari - Ëndërrimet e Emës (fragment)


Për pyetjet 11-15 rretho vetëm shkronjën që i përgjigjet alternativës së


saktë.


22. Cili është, sipas Floberit, qëllimi i veprës letrare? 1 pikë


23. Çfarë nënkupton termi “bovarizëm”? 1 pikë


24. Ç’lloj romani është “Zonja Bovari”? 1 pikë


25. Cila është karakteristika kryesore e personazhit të Emës? 1 pikë


26. Si shfaqet Sharli në vepër? 1 pikë


27. Ndaje fragmentin e dhënë në tri pjesë dhe formulo me një fjali se për


çfarë flet secila prej tyre. 3 pikë


28. Gjej në fragment detaje konkrete që flasin për fantazitë e Emës dhe


vizatojnë karakterin e saj. Bazuar në to, portretizo fare shkurt figurën e


heroinës. 3 pikë


29. Lexoni me kujdes pasazhin më poshtë:


Cilat janë dy fjalët-kyç në këtë pasazh, me të cilat jepet natyra e


marrëdhënieve ndërmjet Emës dhe Sharlit? Cila është figura stilistike që


shpreh thelbin e këtij raporti? Shpjego pse Ema e ndien si nevojë të


domosdoshme të ëndërruarit? 3 pikë


30. A na parapërgatit Floberi për një tragjedi të mundshme të mëvonshme?


Arsyeto përgjigjen duke u mbështetur në fragment. 3 pikë


31. Zbulo disa momente ku ironizohen të dy personazhet. Ç’tregon kjo për


stilin e Floberit? 3 pikë


32. Cilat janë shkaqet që ndikuan në formimin e karakterit dhe në fatin e


Emës? A ngjan ajo si jashtë kohës dhe realitetit apo e gjykoni për keq,


ashtu si mjedisi i saj? (Kujtoni se Floberi luftoi në gjyq për ta mbrojtur të


vërtetën e Emës.) A i tundojnë edhe të rinjtë e sotëm iluzione të tilla për


lumturinë? 10 pikë